Opętanie

Film prezentowany w ramach przeglądu ŻUŁAWSKI. KINO EKSTAZY

“Opętanie” Andrzeja Żuławskiego powstało po przerwanej przez komunistyczne władze realizacji “Na srebrnym globie”. Nagrodzony na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes, drugi francuski film artysty, mimo światowego rozgłosu nigdy nie miał oficjalnej szerokiej dystrybucji w Polsce. Przypadek autora “Trzeciej części nocy” nie był odosobniony. Pomimo zagranicznych sukcesów polskich twórców (m.in. “Fuchy” Skolimowskiego, “Miłości w Niemczech” Andrzeja Wajdy, czy właśnie “Opętania” Żuławskiego) o ich dokonaniach rodzima publiczność mogła jedynie usłyszeć lub oglądać wyłącznie na pojedynczych pokazach, gdyż władze komunistyczne w ten sposób chciały niejako ukarać artystów nielojalnych wobec Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. W latach 80. możliwość obejrzenia “Opętania” stwarzały wyłącznie Dyskusyjne Kluby Filmowe (także w ramach przeglądów zagranicznej twórczości reżysera). Dla wielu “Opętanie” uchodzi za film kultowy.

“Opętanie ma dwa źródła – wspominał dla miesięcznika Film Andrzej Żuławski. – Pierwsze jest związane z moim życiem osobistym. Niemal wszystko, co trafiło na ekran, wydarzyło mi się naprawdę. Zmyśleniem jest tylko szpiegowska profesja bohatera i warstwa fantastyczna. Jednak szok człowieka, który po powrocie do domu widzi koniec tego, w co naprawdę wierzył, jest wzięty  moich doświadczeń. Nawet część dialogów jest przeniesiona żywcem z tego, co zapamiętałem. Drugim źródłem inspiracji były “Sceny z życia małżeńskiego” Bergmana. To mądry, przenikliwy film. Jednak po wyjściu z kina czułem niedosyt. Zobaczyłem realia, ale zabrakło mi syntezy. Ja jestem inny, wierzę w bajki”.

Ciekawostki:

• Sam Neill został sprowadzony przez Żuławskiego na plan filmu z jego rodzinnej Australii. 
• Po obejrzeniu filmu Adjani miała powiedzieć do reżysera: “To koniec mojej kariery. Ty nie masz prawa tak głęboko zaglądać w ludzką duszę”.
• Za skonstruowanie potwora odpowiedzialny był Carlo Rambaldi, który w kilka lat później stworzył postać E.T. a wcześniej zasłynął m.in. efektami specjalnym do “Obcego – ósmy pasażer Nostromo”
• W Stanach Zjednoczonych film pokazywano w wersji 80-minutowej, skróconej o kilkadziesiąt minut w stosunku do wersji oryginalnej. 
• W ogłoszonym w 2022 roku rankingu najlepszych filmów wszechczasów magazynu “Sight & Sound” film Żuławskiego zajął miejsce 243. współdzieląc je z takimi klasykami, jak “Mechaniczna pomarańcza” Stanleya Kubricka, “Annie Hall” Woody’ego Allena, czy “Videodrome” Davida Cronenberga.
• Andrzej Żuławski przesunął zdjęcia o rok, by mogła w jego filmie wystąpić Isabelle Adjani.

Wersja językowa: angielska
Film wyświetlany jest w wersji 4K i został zrekonstruowany na podstawie oryginalnych negatywów.
Film od 15 roku życia.

Tytuł oryginalny: Possession

Reżyseria: Andrzej Żuławski

Scenariusz: Frederic Tuten, Andrzej Żuławski

Zdjęcia: Bruno Nuytten, Andrzej J. Jaroszewicz, Margit Carstensen, Heinz Bennent

Montaż: Marie Sophie-Dubus, Suzanne Lang-Willer

Muzyka: Andrzej Korzyński

Efekty specjalne: Carlo Rambaldi

Producent: Marie – Laure Reyre

Kierownik produkcji: Jean-Jose Richer

Produkcja: Gaumont, Oliane Productions, Marianne Productions

Występują: Sam Neill, Isabelle Adjani, Heinz Bennent 

Nagrody: 

• MFF Cannes 1981 – Nagroda Jury dla najlepszej aktorki (Isabelle Adjani) 
• Cezar dla najlepszej aktorki (Isabelle Adjani)
• Międzynarodowy Festiwal Filmów Fantastycznych w Trieście 1981 – Złoty Asteroid